F1 / F2 Analizi — Çözünme Profili Karşılaştırması
Referans
Test Ürünü
Ne hesaplanıyor?
İki çözünme profili nokta nokta karşılaştırılır. R referans, T test ürününün o zamandaki ortalama çözünme yüzdesi olmak üzere:
- f1 (fark faktörü) = 100 · Σ|R−T| / ΣR — profiller arasındaki ortalama göreli fark. Sıfıra yaklaştıkça profiller örtüşür.
- f2 (benzerlik faktörü) = 50 · log₁₀(100 / √(1 + Σ(R−T)²/n)) — birebir aynı profillerde 100 olur.
Yaygın kabul ölçütü f2 ≥ 50 ve f1 ≤ 15'tir. f2 = 50, profiller arasında ortalama %10'luk bir farka karşılık gelir.
Farmasötik teknolojide nerede kullanılır?
- Jenerik ürünün referans ürünle çözünme profili karşılaştırması
- Formülasyon veya süreçte değişiklik sonrası (bileşen, üretim yeri, ekipman, ölçek büyütme) değişiklik öncesi profille karşılaştırma
- Farklı çözünme ortamlarında (ör. pH 1,2 / 4,5 / 6,8) profil benzerliğinin gösterilmesi
- Stabilite süresi sonundaki profilin başlangıç profiliyle karşılaştırılması
- Aynı formülasyonun farklı dozaj güçleri arasında profil benzerliği
Ön şartlar
Uygulama bu koşulları denetler ama zorunlu tutmaz. Koşullar
sağlanmasa da f1 ve f2 hesaplanır; ihlaller raporun başındaki
"Dikkat edilmesi gerekenler" kutusunda listelenir. Sonucun
kullanılabilir olup olmadığına karar vermek kullanıcıya aittir.
- Her profil için en az 12 birim.
- İki üründe de aynı zaman noktaları ve aynı koşullar (ortam, cihaz, karıştırma hızı, sıcaklık).
- %85'i geçtikten sonra yalnızca tek bir nokta alınmalıdır. Sayfadaki %85 kesme kuralı seçeneği bunu uygular: referans veya test ürününden biri %85'e ulaştığı ilk zaman noktasında durur ve o noktayı hesaba dahil eder.
- Kesme sonrası en az 3 zaman noktası kalmalıdır; daha azıyla hesaplanan f2 anlamlı değildir. Uygulama daha az noktayla hesaplandığında uyarır.
- Dağılım sınırları: ilk zaman noktasında RSD ≤ %20, sonraki noktalarda ≤ %10. Izgaradaki RSD sütunu değeri gösterir; sınır aşılırsa hesap sonrası rapor bunu zaman noktasıyla birlikte bildirir.
- Her iki ürün de 15 dakikada %85'i aşıyorsa profil karşılaştırmasına gerek yoktur; profiller benzer kabul edilir.
Kısıtlar
- f2 bir nokta tahminidir, güven aralığı yoktur. İstatistiksel bir anlamlılık testi değil, mevzuat kabul ölçütüdür. Dağılım sınırları sağlanamadığında kılavuzlar bootstrap f2 önerir; bu uygulamada yoktur.
- Zaman noktası seçimine duyarlıdır. Nokta sayısı ve dağılımı değiştikçe f2 değişir. Bu yüzden noktalar çalışma öncesinde tanımlanmalı, sonuca bakılarak seçilmemelidir.
- Profilin şeklini değil, nokta nokta farkı ölçer. Farklı şekilli iki eğri, farkları küçük kaldığı sürece benzer çıkabilir.
- Yalnızca ortalama profiller karşılaştırılır; birimler arası değişkenlik f2'ye girmez. Bu yüzden RSD ön şartı önemlidir.
- "12 tekrar zorunlu" seçeneği açıkken, tam olarak 12 tekrarı bulunmayan zaman noktaları analiz dışı bırakılır. Hangi noktaların düştüğü raporda listelenir; yine de hesaplanan n değerini kontrol etmek iyi olur.
- Ortalaması %100'e ulaşan zaman noktaları da analiz dışı kalır. Tam çözünmeye ulaşan bir profilde plato noktaları bu nedenle düşer; rapor bunu da bildirir.